A miña historia co mar de ardora

Miña relación co mar de ardora non comezou como un proxecto nin como unha búsqueda consciente. Empezou por casualidade.

Unha casualidade absoluta.

2020

Todo cambió en 2020.

Ese ano, tralos avisos de outras persoas nas redes sociais, como David Trillo co seu Taximar Robinson da Lobeira ou Fins Eirexas publicando en Que Pasa Na Costa,desprazámonos a Carnota sin pensalo dúas veces. Alí encontrámolo como nunca antes. Co mar totalmente en calma e concentradísimo, podéndonos bañar na zona de Caldebarcos. O fenómeno mostrouse cunha intensidade que non víramos antes. Bañámonos por primeira vez no mar de ardora, y esa experiencia cambiouno todo. Deixou de ser solo observación ou documentación: pasou a ser unha vivencia profunda, casi física. Pouco despois axudámoslle a unha familia que buscaba o mar de ardora pola veira do mar camiñando ao largo da praia, e que debido á falta de oleaxe e a que portaban una lanterna encendida, resultáballes imposible visualizarlo. Todo cambiou cando lle dixen ao meu compañeiro que se metera na auga para mostrarlle a maxia a esa familia. O mar volviuse luz azul no medio da osuridade e a perplexidade de quen o vía ao mollar as pernas converteuse en berros de adenalina de pais e fillos. Aquela noite entendín que o mar de ardora non era solo algo fermoso, senón algo capaz de marcar a quen o vive, non só polo que acababa de experimentar en min mesmo, senón tamén por estas persoas que tamén viviron momentos irrepetibles.

Non todo foron cousas positivas, tamén foi un golpe de realidade. Explícome: as condicións eran totalmente opostas ás que se daban un ano antes en Nemiña, o que significaba que o meu pleno do ano anterior fora de pura casualidade, e o máis importante, seguía sin ter nin idea das condicións necesarias pra que se dese o mar de ardora, e podíamos descartar a práctica totalidade da indormación dispoñible na rede ata ese momento.

As seguintes noites continuamos coa aventura, percorrendo cada día 150 km para apreciar a beleza deste fenómeno. En cada punto desta quilométrica praia era distinto. Nalgúns lugares había máis rompente, noutros menos, con temperaturas do mar diferentes… E cada noite con condicións distintas: nunha semana coincidíronnos desde noites totalmente despexadas e en absoluta calma ata auténticas treboadas con aparato eléctrico incluído.

Do máis peculiar era a reacción dos meus amigos e dalgúns dos meus familiares. Non chegaban a entender que sacrificase as noites de verán entre amigos no noso pobo para arrincar ás tantas da mañá e facer 3 horas de coche por algo do que apenas oíran falar e, sobre todo, por algo que nin sequera imaxinaban realmente o que era.

Chegou o xoves, 13 de agosto de 2020, e volvemos un grupo de amigos (os 2 de sempre e uns cantos escépticos), e en canto caeu a noite comecei a percibir que estaba a piques de vivir a maior loucura ata ese momento.

Éramos poucos; naquela zona da praia habería unhas 20 persoas. A noite pechábase e as ondas rompían cunha orde que non vira alí nas noites anteriores. Ao fondo, grandes ondas desprendían tal cantidade de luz que se me queimaban as fotos (moi por enriba das luces do pobo de Fisterra cara a un lado ou de Lira cara ao outro).

Había unha segunda serie de ondas máis próximas á beira e unha terceira, de maneira que dende a area se vía un manto constante de luz azul eléctrica. Non só se concentraba ao fondo: víase dende a propia beira ata onde alcanzaba a vista. Un espectáculo que nin sequera fora quen de imaxinar nas noites anteriores.

A miña cabeza entrou en colapso. Non sabía que facer: quedar coa cámara e documentar todo ao detalle dende a beira? Meterme na auga e deixar a cámara facendo un time-lapse soa? Ao final fixen isto último, e foi unha decisión acertada.

Puiden comprobar como o mar de ardora me envolvía ao bañarme. Como milleiros de puntiños de luz azul parpadeaban con cada movemento, como se me quedaban pegados á pel, á roupa… A sensación era indescritible. 

Por outra banda, a diferenza das noites anteriores, a temperatura da auga era absurdamente alta; facíase máis difícil saír da auga ca entrar.

E chegou un dos momentos cume da noite, ese instante no que me deu por deixarme flotar boca arriba, un momento que só rompía algunha pequena onda, e no medio de tal clímax da natureza púxenme a observar o ceo, fixándome no anaco de ceo que había alí, na Vía Láctea e na enorme cantidade de estrelas fugaces que se estaban vendo. Estabamos no pico das Perseidas, co ceo completamente limpo e con lúa nova.

Non sei se marchei máis contento polo que acababa de vivir, por telo compartido con algúns dos meus amigos que me miraban como un tolo horas antes e que, despois diso, afirmaban que acababan de vivir un dos mellores momentos das súas vidas, ou por descubrir que algo así puidese existir neste mundo; non o sei. Póñenseme os pelos de punta agora mesmo, case 6 anos despois, só con recordalo.

A partir de ese momento comecei a compartilo máis abertamente. A explicar onde, cando e cómo observalo. E entón sucedeu algo inesperado: as mensaxes multiplicáronsePrimeiro ducias, despois centos. Persoas de toda Galicia —e de fóra— querían velo, entendelo, vivilo. Sen darme conta, estaba asumindo un papel de referencia, axudando a outros a achegarse ao fenómeno.

Chegou o venres, día no que respondín centos de mensaxes no meu Instagram de persoas interesadas en poder ver o fenómeno. Ao chegar á praia había unha cantidade considerable de xente. A gran maioría comportándose de maneira cívica, tranquila, sentada na area observando.

O que sucedeu esa noite foi tan sorprendente como decepcionante. O mar de ardora volveu, pero non foi nin unha décima parte do que vivimos a noite anterior. Era algo difícil de entender, xa que a priori as condicións meteorolóxicas e marítimas eran idénticas.

Moita xente marchou decepcionada, pero ese momento fíxome entender que non hai que esperar a outro día, a outro momento. O mar de ardora vese cando aparece, sen garantía de cando, canto nin onde vai aparecer ou desaparecer.

Un sabor amargo para moitas persoas, pero eu sentinme infinitamente agradecido, máis aínda, polo vivido a noite anterior.

2021

Comezaba o verán. Era comezos de xullo de 2021, concretamente o día 7.
El pronóstico meteorológico anunciaba nubes durante la noche, aunque la realidad fue muy distinta: las previsiones no se cumplieron y el cielo se mantuvo despejado. Cámara en mano, decidimos salir. Aquella noche no buscábamos el mar de ardora. Íbamos a estrenar mi nuevo star tracker en O Roncudo e intentar capturar la Vía Láctea, como tantas otras veces.

Mentres o equipo fotográfico traballaba só, deixei pasar os minutos observando o horizonte. Foi entón cando algo me chamou a atención: unha onda, a varios centos de metros, parecía iluminarse brevemente. Podía ser calquera cousa. Un reflexo da contaminación lumínica de Laxe. Unha ilusión óptica. Ou simplemente cansazo.
Pero había unha única forma de saír de dúbidas.

Collín a miña cámara secundaria, a miña vella Canon 6D, monteille un obxectivo zoom e disparei cara aquela rompente afastada. Bastaron trinta segundos de exposición para despexar calquera dúbida. Alí estaba.
O mar de ardora estaba a darse no Roncudo. Ao lado da miña casa.

Non o podía creer.

Avisei a un pequeno grupo de amigos e desprazámonos ata o faro. Dende alí, o espectáculo era aínda máis evidente: múltiples rompentes iluminábanse de azul eléctrico na escuridade. O fenómeno non só estaba presente, estaba vivo.

Aínda así, non me conformeI. Propúxenlles intentar algo máis. Probar sorte nalgunha praia próxima e repetir, quizais, a experiencia que viviramos o verán anterior en Carnota. Probamos varias sen éxito. A noite avanzaba, o cansazo empezaba a pesar e xa estabamos de volta para a casa cando, case por impulso, tomei unha última decisión: xirar no último momento cara á praia da Ermida.

Eran as tres da madrugada.

A praia da Ermida non adoita ser un lugar agradecido para este tipo de fenómenos. Co mar en calma apenas hai rompente, e cando a hai adoita concentrarse na beira. Ademais, a contaminación lumínica do porto de Corme dificulta calquera observación. Non era, nin moito menos, o escenario ideal.

Unha primeira onda fíxonos dubidar mentres nos achegabamos á beira. Nada claro.
Pero a segunda… a segunda non deixou lugar a dúbidas.

Os meus amigos aínda non o viran, pero eu si. E tíveno claro ao instante.
Había mar de ardora.

Empecei a desprenderme da roupa ante a mirada atónita do resto. Cando me viron entrar na auga, viñeron detrás, e entón todo se desatou. Cada movemento acendía o mar baixo os nosos corpos. A beira brillaba. A auga respondía. A noite volveuse irreal.

Non o cría.

Estabamos bañándonos no mar de ardora ás tres da madrugada, no meu pobo natal, a poucos minutos da casa.
Un regalo difícil de asimilar.
Un momento imposible de olvidar.

E, sin sabelo aínda, o comezo do ano que o cambiaría todo.

Aquela foi só a primeira noite de moitas.
Aínda non era consciente de que os cinco días vividos o ano anterior en Carnota ían quedar completamente eclipsados polo que estaba a piques de suceder no verán de 2021.

As noites seguintes continuamos achegándonos á praia da Ermida, á praia do Osmo e á Furna. Ao principio eramos os de sempre, pero pouco a pouco comezaron a sumarse veciños da zona. Cada noite eramos algúns máis. A voz empezou a correr. O fenómeno estaba alí… e xa se sabía.

E, de súpeto, tal e como chegara, desapareceu.
Durante varias noites non quedou nin rastro do mar de ardora. Nada. Aquilo devolveunos á realidade: non había control, non había garantías, non había forma de forzalo. Só quedaba agardar.

Uns días máis tarde volveu aparecer, esta vez en Rebordelo, Area das Vacas e en Balarés. E a partir dese momento algo cambiou. O fenómeno comezou a intensificarse pouco a pouco. Amosábase cada vez máis concentrado, máis brillante, máis estendido. Xa non era algo puntual nin localizado. Comezaba a manifestarse en moitas máis zonas da nosa costa.

Foi entón cando todo explotou.

O mar de ardora viralizouse nas redes sociais e milleiros de persoas comezaron a desprazarse cada noite ata as praias. As mensaxes multiplicáronse. Centos cada día. Instagram converteuse nunha avalancha constante de preguntas, horarios, localizacións, dúbidas. Tentaba responder a todo, pero pronto volveuse imposible. Chegou un punto no que a xente comezou incluso a escribirlles aos meus amigos, porque contactar comigo xa se volvía complicado.

Mentres tanto, seguiamos documentándoo sen parar.
Houbo unha mañá, a comezos de agosto, na que baixei da casa e, nada máis pisar a rúa, percibín un cheiro a mar intensísimo. Un cheiro denso, moi característico, que non acababa de cadrarme. Non era o cheiro habitual do mar tras un temporal nin o das algas na beira. Era outra cousa.

Ao achegarme ao paseo marítimo entendino todo. A auga presentaba un ton marrón uniforme, espeso, case irreal. Xerárase unha enorme marea vermella na ría. Aquel cheiro proviña directamente da auga. Naquel momento aínda non tiña coñecementos suficientes para identificar o organismo responsable, pero co tempo comprendín que se trataba principalmente de Alexandrium tamarense, un dos dinoflaxelados responsables do mar de ardora na nosa costa. Aínda así, ao bañarnos tamén era evidente a presenza de Noctiluca scintillans, igual que xa acontecera en xullo. O fenómeno non era simple nin único: convivían especies, condicións e momentos distintos dentro dun mesmo verán extraordinario.

Aquel verán non só o vivimos: documentámolo sen descanso.
Fomos os primeiros en documentar o mar de ardora en Galicia, e ademais fixémolo de forma continuada. Non se tratou dunha noite illada nin dunha casualidade puntual, senón dun seguimento case diario do fenómeno en múltiples localizacións.

Os primeiros rexistros comezaron a circular en medios como Que Pasa na Costa, GCiencia e posteriormente na Televisión de Galicia. Esa difusión mediática, unida ao poder das redes sociais, fixo que o fenómeno se expandise como nunca antes. O mar de ardora deixou de ser algo que “algunha vez se viu” para converterse nun acontecemento que milleiros de persoas querían comprender, presenciar e vivir.

A última noite chegou o 6 de setembro de 2021.
Como se o verán se negase a marchar en silencio.

O mar de ardora volveu aparecer unha vez máis, pero aquela noite non estaba só. Unha gran tormenta eléctrica formábase no horizonte. Relampos iluminaban o ceo mentres o mar respondía abaixo con destelos azuis, coma se ambos fenómenos dialogasen por última vez antes do final. O ceo ruxía. O océano ardía. E nós viviámolo dende o Faro Roncudo.

Era o peche perfecto.
Non só dunha tempada, senón dun capítulo vital.

Aquel verán entendín que o mar de ardora non era unicamente un fenómeno natural extraordinario, senón algo capaz de unir ciencia, emoción, risco, beleza e comunidade. Algo que pasara de ser unha casualidade captada por unha cámara a converterse nun relato compartido por milleiros de persoas. Algo que me cambiara a forma de mirar o mar… e de mirarme a min mesmo.

Cando a tormenta se impuxo definitivamente e o azul desapareceu baixo as ondas, souben que aquel ano non se repetiría xamais. Que fora testemuña —e narrador— de algo irrepetible. Non porque eu o provocase, senón porque estiven alí, noite tras noite, observando, documentando e compartindo o que o mar decidía ofrecer.

O verán de 2021 marcou un antes e un despois.
Para o mar de ardora en Galicia.
E para min.

2022

Despois do verán de 2021, calquera expectativa era imposible de soster.
Foi un ano desbordado, intenso, case irreal. E quizais por iso, 2022 chegou cunha lección clara dende o primeiro momento: o mar de ardora non responde á memoria, nin á fama, nin ás ganas de repetir.

Durante gran parte do ano e do verán, o fenómeno simplemente non apareceu. As noites pasaban unha tras outra sen rastro de bioluminiscencia. As condicións parecían favorables nalgúns momentos, pero o mar permanecía escuro, silencioso, alleo a todo o vivido o ano anterior.

Foi un ano de espera.

Porén, houbo un episodio que rompeu ese silencio.

O 18 de maio, despois de comer, fun dar un paseo ata o Faro Roncudo, como tantas outras veces. Ao chegar á altura do faro, golpeoume un cheiro moi concreto, intenso, inconfundible. Un cheiro que recoñecín ao instante. Era o mesmo que percibira meses antes, en agosto, durante a gran marea vermella na ría de Corme e Laxe.

Aquel cheiro non era casual.

Esa mesma noite decidín volver, cámara en man, para probar sorte. Comentárao cunha amiga pola tarde entre risas, xa que no fondo algo me dicía que a miña cabeza quería cazar o mar de ardora por riba das súas posibilidades e, aínda por riba, a mediados de maio, sen ningún rexistro anterior documentado nesta zona nesas datas. Non había avisos, non había redes ardendo, non había expectativas. Só intuición, experiencia acumulada e unhas ganas desmedidas de volver atoparme co mar ardendo. E o mar respondeu. O mar de ardora apareciu con claridade, e puidemos documentalo de cheo. Daquela noite existen imaxes que hoxe forman parte desta web (a anterior e a seguinte) como testemuño de que, mesmo nos anos máis silenciosos, o fenómeno segue aí para quen sabe escoitalo.

2023

O ano 2023 comezou antes do esperado.

Na noite do 1 ao 2 de xuño, captamos o mar de ardora na praia de RebordeloNon foi froito dunha certeza nin dun aviso claro: simplemente iamos probando sorte en distintos puntos da costa, como tantas outras veces, desprazándonos sen unha localización fixa.

E esa noite, apareceu.

O fenómeno foi intermitente, irregular, sen unha continuidade clara, pero o suficientemente evidente como para confirmar que o mar de ardora regresara. Durante os días seguintes, ata o 10 de xuño, puidemos seguir véndoo en distintos momentos e localizacións, tanto en Rebordelo como en Corme na praia da Ermida.

Non foi un episodio masivo nin encadeado como noutros anos, pero si o bastante consistente como para permitir algo especial:
disfrutalo con calma e en intimidade.

Gracias ao noso amigo Marcos Lois, de Galifornia, poidemos facer paddle surf sobre o mar de ardora, unha experiencia única que vivimos cun grupo reducido de amigos, sen présas, sen ruído e lonxe das multitudes. Momentos así non precisan ser espectaculares para quedar gravados.

Tras documentalo e publicalo, varios medios volveron facerse eco do fenómeno, entre eles Que Pasa na Costa e GCiencia. Un año máis —e xa era o terceiro consecutivo— fomos os primeiros en contalo.

O mar de ardora había volvera.
E, unha vez máis, estábamos alí.

Tras aquel comezo de xuño, o verán avanzou con incerteza. O mar de ardora xa non se amosaba con facilidade e, para volver atopalo, era necesario explorar novas formas de achegarse a el.

A noite do 6 ao 7 de xullo, saímos a probar sorte en embarcación xunto ao meu amigo David Trillo, da Taximar Robinson da Lobeira. Recorremos toda a ría de Corcubión, sin resultados en canto a mar de ardora, pero vivindo unha experiencia que marcaría ese verán.

Por primeira vez puiden pisar a isla Lobeira, tanto de noite —coa Lúa chea— como de día, tralo amencer. Vimos sair o sol polo faro de Fisterra, visitamos a formación rochosa coñecida como O Centolo, avistamos golfiños e percorremos un mar salvaxe e aberto. Aquela noite non houbo bioluminiscencia, pero deixou claro que, mesmo cando o fenómeno non aparece, o mar segue regalando momentos extraordinarios.

A noite do 6 ao 7 de agosto, regresei a Carnota, esta vez acompañado por quen daquela era unha amiga e hoxe é a miña parella. Pasamos un anaco máxico xuntos, sentados na area, e alí, de forma moi tenue, volvimos percibir o fenómeno. Non foi unha noite intensa, pero si íntima e significativa.

A verdadeira noite chegou do 7 ao 8 de agosto.

De novo a bordo do Taximar, xunto a David Trillo, emprendemos unha das rutas máis espectaculares de todo o ano. Captamos a Vía Láctea dende a illa Lobeira, vimos sair a Lúa polo Monte Lindo, e navegamos por distintos puntos da costa como Gures, o faro Carrumeiro Chico e zonas abertas ao océano.

Aquela noite, ademáis, escoitamos baleas, mentres o mar de ardora nos acompañaba durante boa parte do percorrido. O fenómeno amosouse de formas moi distintas:
no Cabo da Nasa e preto de Estorde, aparecía cunha textura máis granulada, o que nos facía pensar nunha combinación de Noctiluca scintillans con Alexandrium tamarense;
mentres que na ría de Cee presentábase totalmente disolto, evidenciando a ausencia de noctiluca.

Foi unha noite larga, intensa e difícil de asimilar.

Sen case dormir, á mañá do 8 de agosto acudín directamente a unha entrevista coa TVG, aínda coa adrenalina da noite anterior. A partir de ese momento, o fenómeno volviu a ocupar titulares e pantallas, e moita máis xente comenzou a concentrarse nas praias para intentar contemplalo. Unha vez máis, regresaron as avalanchas de mensaxes nas redes sociais, imposibles de atender unha a unha.

A noite seguinte, volvimos a Carnota, esta vez por terra. Chegamos nada máis anoitecer e xa nas primeiras ondas se intuía que ía ser un espectáculo. Aquela noite bañámonos durante horas en un mar de ardora intensísimo, cunha combinación moi marcada de Alexandrium tamarense e Noctiluca scintillans.

Ao día seguinte regresamos de novo para contemplalo dende a area. Facía frío e non nos bañamos como a noite anterior, pero a escena seguía sendo hipnótica.

Esa mesma noite, David Trillo volviu co Taximar a zona de Estorde e encontrou o mar de ardora especialmente intenso. Tralo seu aviso, a noite seguinte desprazámonos alí para probar sorte.

Estivemos varias horas e o resultado foi excepcional. Aquela noite conseguín unha das imaxes máis potentes de todo o ano: o mar de ardora rompendo nas rochas en primeiro plano, coa Vía Láctea e o faro de Fisterra ao fondo, una fotografía que se fixo viral.

Ese foi o último día no que puiden gozar do mar de ardora en 2023.

Pero foi un gran ano.
Un ano vivido sen certezas, no que o fenómeno se deixou ver en distintos meses, en distintas zonas e baixo condicións moi diferentes, obrigando a ler o mar unha e outra vez, sen fórmulas fixas.

2023 confirmou algo esencial:
o mar de ardora non se repite, non se programa e non responde a expectativas.
Cada aparición é única, e cada noite esixe atención, paciencia e respecto.

Foi un verán para entender que o verdadeiro valor do fenómeno non está só na súa intensidade, senón en saber reconocelo cando aparece… e en aceptar, coa mesma serenidade, cando decide desaparecer.

2024

O mar de ardora en 2024 comezamos a velo a fin de semana do 10 de xuño.

Durante varios días rexistráranse episodios do fenómeno en distintos puntos da costa, pero non sempre é posible reaccionar de inmediatoAqueles días coincidiron con compromisos de traballo e actuacións como DJ que me impediron achegarme antes. O mar de ardora estaba acontecendo… e eu non podía estar alí.

En canto tiven a oportunidade, achegueime á costa para probar sorte.

As dúas primeiras praias ás que nos desprazamos non amosaban mar de ardora a simple vista. Porén, dende o primeiro momento había algo inconfundible:
un olor intenso a mar, moi característico, o mesmo que xa percibira noutras ocasións nas que o fenómeno estaba activo. Un cheiro que non deixa lugar a dúbidas e que adoita indicar que algo está pasando, xa sexa mar de ardora ou unha marea vermella asociada aos organismos que o provocan.

Ese cheiro estaba alí, persistente, aínda que o mar permanecese aparentemente escuro.

Guiándonos por esa sinal e observando a direción do vento, decidimos cambiar de zona e desplazarnos más cara o norte, cara a praia de Perbes, dende onde parecía proceder tanto o vento como ese cheiro tan recoñecible.

E foi alí onde o atopamos.

Na praia de Perbes, o mar de ardora apareciu con claridade. Poidemos documentalo e gozalo ata ben entrada a madrugada, sen présas e sen presión. Aquela noite eramos solo tres persoas, o que nos permitiu vivir a experiencia dunha forma íntima e tranquila, lonxe de aglomeracións e miradas alleas.

Para unha das persoas que nos acompañaba, ademais, era a primeira vez que vía o mar de ardora, o que fixo o momento aínda máis especial.

Houbo material abundante, tanto en fotografía como en vídeo. O fenómeno amosouse de forma clara, permitindo observalo con calma, documentalo e volver conectar con esa sensación que só aparece cando o mar decide revelarse en silencio.

Non foi unha noite encadeada a moitas outras, pero si unha desas noites que lembran que o mar de ardora non sempre se ve…
e que, cuando aparece, hai que saber leelo, agardar e escoitar.

Despois daquel primeiro encontro en Perbes, o verán de 2024 comezou a moverse de verdade a finais de xullo.

A seguinte aparición chegou na noite do 30 ao 31 de xullo, cando volvimos atopar o mar de ardora en RebordeloNon foi unha noite illada nin anecdótica: foi a confirmación de que o fenómeno comezaba a gañar presenza e de que o verán aínda tiña moito que ofrecer.

A partir dese momento, o ritmo cambiou.

A noite do 3 ao 4 de agosto saímos de novo no Taximar, e o que vivimos aquela noite foi impresionante. O mar de ardora amosouse cunha intensidade e unha continuidade que non víramos nas semanas anteriores. Durante a travesía, o fenómeno acompañounos durante boa parte do percorrido, envolvendo o mar e marcando cada estela da embarcación. Foi unha desas noites longas e profundas, difíciles de explicar con palabras, nas que o tempo parece diluírse sobre a auga.

A noite seguinte, do 4 ao 5 de agosto, o fenómeno volviu a aparecer con forza, esta vez dende terra. Vímolo en varias praias, entre elas Estorde e Carnota, e a partir dese momento o mar de ardora comezou a amosarse cunha continuidade clara.

Durante eses días volvimos varias veces as praias. O fenómeno víase realmente ben e, como noutros anos, bañámonos nel, gozámolo sen présas e compartimos noites longas entre a auga e a area, tanto en Carnota como en Estorde. Foron xornadas intensas, repetidas, vividas con plenitude, aproveitando cada oportunidade que o mar ofrecía.

Pero no medio dese momento tan fértil chegou o golpe máis duro do verán.

Nun deses días perdín a tarxeta de memoria. Con ela desapareciu a maior parte do contido de 2024: vídeos, secuencias e material dunha calidade brutal que xa non puiden recuperar. Gran parte do vivido quedou sin rexistro, borrado de golpe, como se nunca existira.

A sensación foi devastadora.
Non só polo traballo perdido, senón por todo o que aquelas imaxes representaban: noites repetidas, esforzo, aprendizaxe e momentos irrepetibles que xa non poderían volver amosarse.

Aínda así, o verán continuou.
Seguímolo vendo e gozando sempre que aparecía, conscientes de que aquel ano quedaría marcado non tanto polo que se puido amosar, senón polo que solo quedou na memoria.

2024 foi así.
Un verán no que o mar de ardora se amosou con forza, continuidade e beleza…
pero que rematou lembrándome, da forma máis dura, que non todo pode gardarse, nin sequera cando un cre estar preparado.

2025

Estabamos xa a mediados de maio.
Levabamos varias noites achegándonos a Rebordelo e a outras praias, probando sorte como tantas veces antes. Sen resultados. Non había mar de ardora, non había cheiro, non había sinais. Nada.

Por primeira vez en semanas comezou a aparecer a dúbida real:
quizais este ano non volvería.
Quizais o mar de ardora decidiría gardar silencio outra vez.

Ata que o 19 de maio, algo cambiou.

Un amigo meu viu nas redes sociais como outro coñecido —pescador habitual na ría de Sada— navegara a noite anterior sobre o mar de ardora por esa zona. Non era un aviso público nin un titular. Era unha pista pequena, case discreta, pero suficiente.

Asique, do 19 ao 20 de maiocollemos o equipo e desprazámonos de novo cara á zona de Miño, Sada, Gandarío… a probar sorte.

O primeiro intento foi en Perbes, onde o atoparamos o ano anterior. Esta vez, o cheiro estaba alí. Ese cheiro inconfundible que non deixa lugar a dúbidas. Pero, aínda así, non chegabamos a velo nesa praia por ningures.

Seguimos movéndonos.

Na praia de Miño atopámolo por fin. Dende a beira, na zona dereita da praia, xunto á desembocadura do río. Non había grandes ondas, pero si as suficientes. Ondas pequenas, constantes, cunha gran concentración de dinoflagelados, que permitían observar o fenómeno con claridad.

Despois de documentalo alí durante un tempo, desprazámonos a Gandarío, outra praia próxima. O mar estaba practicamente coma un prato. Apenas había rompente. Aínda así, metémonos na auga e comprobamos que o mar de ardora estaba completamente activo tamén nesa zona.

Estivemos documentándoo durante varias horas aquela noite.

Para min foi un momento especialmente significativo. Levaba días coa sensación de que tiña que estar acontecendo algo nalgún punto da costa, pero non lograba atopalo. A frustración empezaba a pesar. E, case por casualidade —ou quizais non—, acabamos atopándoo.

Ahí demos por estrenada oficialmente a temporada.

Aquela noite levaba comigo o novo equipo. A cámara, os obxectivos e o estabilizador que comprara tras meses de aforro. E por primeira vez puiden gravar o mar de ardora como sempre quixera facelo.

Durante anos vira o traballo de creadores como Patrick Coyne e doutros referentes internacionais da bioluminiscencia mariña, e sentía certa rabia ao saber que, tendo a oportunidade de vivir este fenómeno practicamente todos os anos, non podía alcanzar ese nivel técnico.

Esa noite, iso cambiou.

O material que empecei a obter estaba, baixo o meu punto de vista, varios chanzos por enriba do que se fixera ata ese momento en Galicia. E sen ser de todo consciente aínda, aquel foi o inicio dun verán no que o mar de ardora non só volveu…

senón que sería documentado dun xeito excepcional.

E aínda non sabía ata qué punto todo aquilo estaba a piques de estalar.

E non tardou en facelo.

A partir daquela primeira noite en Miño e Gandarío, o verán quedou aberto. O mar de ardora regresara, si, pero facíao á súa maneira: sen avisos claros, sen continuidade aparente, obrigando unha vez máis a ler o mar noite tras noite. Durante semanas seguimos probando sorte en distintas praias, entre o traballo e as obrigas do día a día, sen lograr atopar de novo un episodio claro.

Rebordelo, outras praias próximas… nada.
Nin cheiro, nin rompente luminosa, nin sinais evidentes.

A dúbida comezou a instalarse de novo: quizais aquilo fora só un arranque puntual. Quizais o verán non ía dar moito máis de si.

Ata que, a finais de xuño, decidimos volver intentalo unha vez máis.

A noite do 26 de xuño, recén chegado de Suíza tras realizar varias actuacións musicais, regresamos a Rebordelo sen grandes expectativas. O mar amosaba indicios moi leves, probablemente asociados a Noctiluca scintillans, pero nada que fixese presaxiar o que estaba a piques de suceder. A simple vista, a escena era discreta, contida, case anodina.

Porén, a cámara volveu ver máis.

Mentres documentabamos o mar, algo comezou a aparecer no ceo. Non foi inmediato nin evidente ao ollo humano. Foi o sensor quen o revelou: un resplandor vermello intenso, estruturado, estendéndose sobre o horizonte, elevándose con claridade por enriba da liña do mar e das nubes baixas.

Non era contaminación lumínica.
Non era reflexo do sol —que se puxera máis de dúas horas antes, ás 22:19—.
Non era unha nube iluminada nin un artefacto óptico.

O ceo estaba estrelado, e as estrelas seguían sendo visibles a través dese vermello profundo.

Ao revisar os datos máis tarde, todo encaixaba cunha precisión inquietante.

Eran aproximadamente as 00:40 en Galicia.
O o índice Kp alcanzara valores de 5+, suficientes para actividade auroral detectable en latitudes medias mediante cámara.
O o vento solar superaba os 500 km/s, con un campo magnético interplanetario activo e períodos longos de Bz negativo, condicións coñecidas por favorecer emisións aurorais vermellas difusas.
A dirección do resplandor, lixeiramente virada cara ao norte e noroeste, coincidía coa xeometría agardable do óvalo auroral visto dende Galicia.

O que a cámara estaba rexistrando non era tenue. O vermello era potente, continuo, con capas ben definidas. Unha firma clara de emisión en alta atmósfera, compatible con aurora vermella moi débil en latitudes medias ou un evento de tipo SAR, invisible a simple vista pero plenamente real.

E baixo ese ceo, o mar respondeu.

Cada onda rompía en azul eléctrico.
O mar de ardora estaba alí, vivo, activo, dialogando co ceo.

Por primeira vez —ata onde alcanza o coñecemento documentado— unha aurora captada en vídeo (non en timelapse), coincidía en tempo e espazo con o mar de ardora, dous fenómenos completamente distintos, un nacido no Sol e outro no océano, atopándose nunha mesma escena.

Non foi un instante illado.
Foi unha converxencia.

Mentres o ceo ardía nun vermello silencioso, o mar facíao en azul. Dúas escalas do universo superpostas: a alta atmosfera e o fitoplancto, o vento solar e os dinoflaxelados, o ceo e a auga respondendo a estímulos distintos pero sincronizados no tempo.

Aquela noite non só documentamos un fenómeno excepcional.
Documentamos un límite.

O límite do que pode verse a simple vista.
O límite do que adoita considerarse posible en Galicia.
E o punto exacto no que a tecnoloxía, a experiencia e a insistencia permiten revelar o invisible.

Non o sabiamos aínda, pero esa gravación marcaría un antes e un despois.
Non só polo impacto visual, senón polo que representaba:
que o mar e o ceo, en condicións extremas e rarísimas, poden arder xuntos.

Despois da noite de Rebordelo, o verán continuou avanzando coa mesma incerteza que sempre acompaña ao mar de ardora. Ter presenciado algo tan extraordinario non significaba que o fenómeno fose repetirse con facilidade. De feito, co mar de ardora adoita ocorrer xusto o contrario: canto máis espectacular é un episodio, máis imprevisible se volve o que vén despois.

Pasaron varias semanas sen grandes sinais.

Ata que o 14 de xullo de 2025, xurdiu unha oportunidade distinta. Esta vez non sería dende a beira.

O noso amigo David Trillo, patrón do taxi marítimo, convidounos a saír con el para probar sorte mar adentro. A idea era sinxela: afastarnos da costa e comprobar se o fenómeno podía aparecer en zonas onde as condicións da auga fosen diferentes.

Subimos a bordo co equipo preparado, coa mesma mestura de expectación e cautela que acompaña sempre estas saídas. O mar estaba tranquilo e a noite acompañaba, pero o mar de ardora, unha vez máis, decidiu amosarse con discreción.

Durante boa parte da travesía apenas houbo sinais claras.
A auga permanecía escura, sen esas explosións de luz azul que viramos outras veces rompendo na beira.

Porén, nalgúns momentos concretos, ao mover a auga ou co paso da embarcación, apareceron pequenos destelos. Non era un episodio intenso, nin moito menos comparable a outras noites, pero si o suficiente como para confirmar que o fenómeno estaba presente, aínda que dunha forma moi tenue.

Aquela saída non foi unha das grandes noites do verán.

Pero si foi unha experiencia distinta.

Ver o mar de ardora dende o propio mar, lonxe da costa, cambia completamente a percepción do fenómeno. Non hai rompente, non hai escuma iluminándose na praia. Só a auga escura e, de cando en vez, pequenas faíscas azuis aparecendo baixo a superficie, como se o océano respirase luz.

Aquela noite non nos levamos as imaxes máis espectaculares do ano, pero si algo igual de valioso: outra peza máis do quebracabezas que é o mar de ardora.

Porque se algo ensina este fenómeno é que non todas as noites están feitas para deslumbrar. Algunhas están feitas simplemente para lembrar que o mar segue vivo, agardando o momento axeitado para volver acenderse.

E o verán de 2025 aínda tiña moito que dicir.

O seguinte encontro co mar de ardora chegou o sábado 26 de xullo de 2025.

A noite anterior, un amigo achegárase a comprobar se o fenómeno regresara á zona de Carnota. Todo apuntaba a que algo comezaba a moverse na auga, pero aquela noite eu non podía achegarme. Tiña actuación como DJ en Louro coa discoteca móbil, e o traballo mandaba.

Aínda así, a curiosidade era demasiado grande.

Tras terminar el primer pase de la sesión, e aproveitando o descanso entre actuacións, decidín facer o que tantas veces fixera nos veráns anteriores: subir ao coche e achegarme rapidamente ata a praia de Carnota para comprobar cos meus propios ollos se o mar de ardora estaba espertando de novo.

Cando cheguei á praia, o espectáculo aínda estaba nunha fase temperá.

As ondas comezaban a amosar pequenos destelos azuis ao romper na beira. Non era aínda unha desas noites nas que o mar parece arder por completo, pero si o suficiente como para recoñecer o sinal.

O fenómeno estaba comezando a intensificarse.

Comparado coa última vez que o viramos dende o Taximar Robinson da Lobeira, aquela noite xa amosaba máis presenza. Os destelos eran máis claros, máis constantes, e a sensación era inequívoca: o mar de ardora estaba gañando forza pouco a pouco.

Non era aínda unha das grandes noites do verán.

Pero si unha desas noites que quen levamos anos seguíndoo sabemos interpretar ben.

Porque cando o mar comeza a acenderse desa forma, adoita ser só o principio.

E todo indicaba que o mellor estaba aínda por chegar.

A noite seguinte volvemos á praia de Carnota.

Despois do que víramos o 26 de xullo, todo indicaba que o fenómeno estaba comezando a intensificarse, e queriamos comprobar se aquel primeiro sinal fora só un destelo puntual… ou o comezo de algo maior.

Nada máis chegar, a diferenza era evidente.

O mar levantárase lixeiramente respecto á noite anterior, e con cada onda que rompía na beira aparecían destelos azuis moito máis claros. A bioluminiscencia xa non era algo tímido ou intermitente: a intensidade multiplicárase.

Percorremos distintos puntos da praia durante boa parte da noite, observando como o fenómeno se manifestaba ao longo da inmensa extensión de area de Carnota.

As ondas comezaban a debuxar liñas de luz azul na escuridade, cada vez máis constantes, cada vez máis visibles. Non era aínda o punto máximo do verán, pero si un sinal inequívoco de que o mar de ardora estaba gañando forza rápidamente.

Aquela noite xa non había dúbidas.

O que viramos o día anterior non era un episodio illado.

Era o inicio de algo que ía claramente a máis.

E quen levamos anos seguindo este fenómeno sabemos recoñecer eses momentos: cando o mar comeza a acenderse pouco a pouco, adoita ser só cuestión de tempo que chegue unha desas noites que quedan gravadas para sempre.

Os días seguintes continuamos pendentes da evolución do fenómeno.

Todo se mantiña nunha liña moi semellante: o fenómeno seguía presente, con boa intensidade, pero sen grandes cambios respecto ao día anterior.

Parecía que o mar se mantiña estable.

Pero o verdadeiro punto de inflexión chegaría apenas uns días despois.

A noite do 31 de xullo, xa estaba na cama cando recibín un aviso inesperado. O meu amigo Marcos López Alonso, que baixara dende Ferrol con Fernando para comprobar a situación en Carnota, escribiume para dicirme que o mar estaba completamente aceso.

Non dubidei demasiado. E tampouco me deixaron facelo: “Baixa, non o penses dúas veces, colle o coche e vén xa” —dicíame Fernando.

As dúas da madrugada levanteime da cama, collín o coche e puxen rumbo á praia de Carnota.

Bendito momento no que tomei aquela decisión.

Nada máis chegar comprendín que estaba ante un dos episodios de mar de ardora máis intensos que presenciara nunca.

O mar parecía completamente iluminado. Cada onda que rompía na beira deixaba tras de si unha estela azul intensísima, e a auga respondía a calquera movemento cunha luz espectacular.

Aquela noite, ademais, dábase unha combinación moi particular de condicións.

Sopraba o vento do norte, algo molesto por momentos e que traía consigo unha sensación de frío, pero ao mesmo tempo ese vento xeraba un lixeiro picado na superficie do mar. As pequenas ondas e cristas que se formaban constantemente facían que a auga rompese con maior facilidade.

E coa enorme concentración de Alexandrium tamarense que había aquela noite, cada unha desas pequenas cristas iluminábase ao romper.

O resultado era sinxelamente impresionante.

A simple vista xa se percibía perfectamente o fenómeno, pero había algo que a cámara revelaba con aínda máis claridade: utilizando teleobxectivos podían observarse quilómetros de superficie mariña salpicada de pequenas crestas luminosas.

Milleiros e milleiros de puntos de luz azul eléctrica aparecendo e desaparecendo ao mesmo tempo sobre o mar.

Era unha escena difícil de explicar con palabras.

Parecía coma se a superficie do océano estivese cuberta por un campo infinito de faíscas azuis que se acendían con cada movemento da auga.

Metémonos na auga e puidemos observar algo que resultaba especialmente interesante: no había rastro visible de noctiluca.

A diferencia de otros episodios donde se distinguen claramente partículas brillantes flotando en el agua, aquella noche la bioluminiscencia era completamente homoxéneaO mar parecía iluminado de forma continua, sen puntos individuais visibles.

Todo indicaba que a protagonista daquela noite era Alexandrium tamarense.

A intensidade era tal que nalgúns momentos os tons comezaban incluso a rozar o verde, e na cámara chegaban a aparecer matices que se achegaban ao amarelo. A simple vista eses tons apenas se percibían máis alá de certos destelos verdosos, pero a forza da luz era sinxelamente impresionante.

Aquela noite o mar de ardora estaba nun dos seus puntos máis espectaculares.

Bañámonos, gravamos vídeos incribles e simplemente quedamos alí durante horas, contemplando un fenómeno que, mesmo despois de tantos anos seguíndoo, seguía sendo capaz de sorprendernos.

Foi unha desas noites que xustifican todas as esperas, todas as dúbidas e todas as madrugadas.

Unha desas noites que lembran por que paga a pena seguir perseguindo este fenómeno verán tras verán.

O 1 de agosto de 2025 tiña unha actuación como DJ nun pobo a aproximadamente unha hora de alí. Era o peche das festas e a miña sesión estaba programada bastante tarde, de 5 a 6 da madrugada, así que decidín aproveitar as primeiras horas da noite para volver achegarme á praia de Carnota cun amigo e comprobar como evolucionaba o fenómeno.

Cando chegamos, a situación era bastante distinta á da noite anterior.

O mar estaba tranquilo e, nun primeiro momento, apenas se percibía bioluminiscencia nas ondas. Despois do espectáculo do día anterior, parecía case coma se o fenómeno desaparecese.

Porén, segundo foi avanzando a noite e a marea comenzou a baixar, volveron empezar a aparecer os destelos azuis na beira.

Aquilo resultaba curioso, porque cambiaba por completo a dinámica que observara noutros anos. Por exemplo, en 2020, en moitas ocasións o mar de ardora víase mellor en Carnota cando a marea estaba alta. Porén, durante aqueles días de … 2025, sucedía xusto o contrario: canto máis baixaba a marea, máis visible se facía o fenómeno.

Mentres agardabamos a que a intensidade aumentase un pouco máis, había outro factor que estaba condicionando bastante a observación: a Lúa.

A súa luz iluminaba boa parte da praia e dificultaba apreciar a bioluminiscencia con toda a súa intensidade. Así que decidimos facer tempo, agardando a que finalmente a Lúa comezara a poñerse polo horizonte.

E foi precisamente nese momento cando ocorreu algo inesperado.

Mentres a lúa descendía lentamente cara ao horizonte e o mar de ardora comezaba a facerse cada vez máis visible na beira, produciuse unha combinación visual realmente especial: a posta de Lúa coincidindo coas ondas iluminándose en azul na praia de Carnota.

Aproveitei ese momento para gravar un dos vídeos máis especiais daquel verán.

A escena era difícil de describir: a lúa desaparecendo lentamente no horizonte mentres o mar respondía a cada onda con destelos azuis intensos. Unha mestura entre luz natural e bioluminiscencia que creaba unha atmosfera única.

Aquel vídeo acabaría converténdose nun dos máis viraies de todo o verán de 2025.

E, unha vez máis, demostraba algo que o mar de ardora parece repetir unha e outra vez: ás veces os momentos máis espectaculares non chegan cando todo parece perfecto, senón cando as condicións se aliñan dunha forma inesperada.

Despois daquelas noites intensas de finais de xullo e comezos de agosto, a realidade volveu impoñerse.

Durante os primeiros días de agosto resultounos completamente imposible seguir o rastro do fenómeno. Neses días producíronse varios incendios moi graves na zona próxima á nosa casaunha situación que cambiou por completo as nosas prioridades.

Nun daqueles incendios incluso tivemos que desaloxar a nosa vivenda e pasar a noite na casa dos meus pais, ante o risco de que o lume se achegase demasiado. Como moitos outros veciños da zona, tamén saímos colaborar nos labores para intentar conter as lapas.

Aquelas noites non estabamos pendentes do mar.

Estabamos pendentes de algo moito máis urxente: que o lume non chegase ás nosas casas.

Cando todo aquilo pasou, o cansazo acumulado era enorme. Entre o estrés daqueles días e a carga de traballo habitual do verán, simplemente non tiñamos forzas nin tempo para volver saír cada noite a comprobar se o mar de ardora seguía activo.

Pasaron varios días sen poder seguirlle o rastro.

Non foi ata o 18 de agosto de 2025 cando por fin conseguimos atopar un oco para volver saír a mirar as praias.

A primeira parada foi Rebordelo, unha das praias onde tantas veces puideramos observar o fenómeno en anos anteriores. Alí puidemos comprobar que o mar de ardora tamén estaba presente na nosa ría, aínda que cunha intensidade bastante menor ca a que viviramos semanas antes en Carnota.

Porén, aquela noite en Rebordelo ocorreu algo que ilustra moi ben o complicado que pode chegar a ser detectar o fenómeno.

Durante varias horas estivemos observando o mar e gravando distintos momentos. No vídeo que acompaña este capítulo pódese ver un recopilatorio de varias horas de observación, no que aparecen algunhas ondas iluminadas. O problema era que esas ondas non chegaban romper con ardora na beira.

O mar de ardora estaba alí, no medio do mar, pero ao non concentrarse na rompente da beira. resultaba extremadamente difícil de percibilo a simple vista..

Tan só nalgúns momentos se intuían destelos nalgunhas cristas antes de desfacerse na auga.

É un bo exemplo de algo que ocorre moitas veces con este fenómeno: non sempre é fácil detectalo. Mesmo cando aparentemente non hai mar de ardora, pode estar presente máis alá da rompente, invisible para a maioría das persoas se non se dan as condicións axeitadas.

Aquela noite non chegamos a meternos na auga en Rebordelo debido á marea e aos perigosos escalóns que ten esta praia nestas situacións.

Decidimos continuar a busca e, xa ben entrada a madrugada, preto de as tres da mañá, acercámonos a praia da Ermida, moi preto da casa.

Foi alí onde decidimos meternos na auga.

De contado puidemos comprobar que aquel episodio tiña características diferentes ao que viramos na ría de Corcubión durante as semanas anteriores. Mentres que en Carnota a bioluminiscencia parecía estar dominada case exclusivamente por Alexandrium tamarense, aquela noite na nosa ría aparecía claramente Noctiluca scintillans.

Na auga podían distinguirse perfectamente as partículas luminosas flotando e respondendo ao movemento, algo que en Carnota apenas observaramos durante os episodios máis intensos daquel verán.

A intensidade era menor, pero o fenómeno seguía sendo igual de máxico.

Bañarse no mar de ardora a poucos metros da casa, nunha praia tan familiar como A Ermida, sempre ten algo especial. É unha forma distinta de vivir o fenómeno, máis tranquila, máis próxima, case íntima.

Aquela noite lembróunos que, aínda que cada zona do litoral pode mostrar o mar de ardora dunha forma diferente, o fenómeno segue sendo o mesmo: unha das experiencias naturais máis sorprendentes que pode ofrecer o océano.

O verán de 2025 estaba sendo especialmente intenso.

En esencia seguiamos facendo o mesmo traballo de sempre: saír polas noites, percorrer praias, observar o mar e documentar o fenómeno cada vez que aparecía. Porén, había unha diferenza importante respecto aos anos anteriores.

Ese verán demos un salto importante a nivel técnicoO novo equipo e a experiencia acumulada durante tantos anos permitían captar o mar de ardora cunha calidade moi superior, e os vídeos comezaron a viralizarse con moita forza nas redes sociaisAlgúns incluso chegaron a aparecer en medios de comunicación e na televisión.

Como ocorría cada verán, o interese da xente polo fenómeno volveu medrar. Pero esta vez fíxoo aínda con máis intensidade.

As mensaxes privadas comezaron a multiplicarse.

Cada día chegaban decenas —ás veces centos— de persoas preguntando como podían ver o mar de ardora, onde estaba aparecendo ou cando era o mellor momento para achegarse ás praias. A situación chegou a un punto no que me resultaba completamente imposible responder a todo o mundo.

Moitos incluso empezaron a escribir tamén aos meus amigos, intentando atopar algunha pista sobre onde podería aparecer o fenómeno.

Foi entón cando decidín facer algo que durante anos moita xente me pedira e ao que sempre me resistira: crear un sistema de avisos para informar cando houbese mar de ardora.

O 19 de agosto de 2025 así naceu un pequeno experimento.

Por un lado creei un canal en Instagram para compartir avisos e actualizacións sobre o fenómeno. E ao mesmo tempo abrín un grupo de WhatsApp onde a idea era facer o mesmo dunha forma máis directa, coa participación total dos usuarios do grupo.

A miña expectativa era moi modesta.

Pensaba que, con sorte, se unirían unhas cincuenta persoas. A pesar da cantidade de mensaxes que recibía cada verán, non cría que tanta xente estivese realmente disposta a participar activamente nun grupo.

Pero o que ocorreu superou calquera previsión.

En cuestión de poucos días, o grupo comezou a medrar a unha velocidade completamente inesperada. O que nun principio parecía que ía ser un pequeno grupo de avisos acabou converténdose rapidamente en algo moito maior.

En moi pouco tempo xa éramos máis de 900 persoas.

Aquela iniciativa improvisada acababa de dar lugar a algo que co tempo se consolidaría como una auténtica comunidade arredor do mar de ardora: un grupo de persoas interesadas en comprender o fenómeno, compartir información e axudarse mutuamente para poder velo cando aparecía.

Hoxe en día esa comunidade continúa crecendo, con máis de 900 persoas en WhatsApp e máis de 1000 no canal de Instagram.

O que comezou como unha forma de intentar responder a unha avalancha de mensaxes acabou converténdose en un dos proxectos máis fermosos que naceron arredor do mar de ardora.

E aquel 19 de agosto de 2025 marcou o comezo de todo.

Á noite seguinte, varias persoas da comunidade decidiron achegarse a algunhas das praias onde o mar de ardora estivera activo nos días anteriores. Algúns foron a la playa da Armado e outros a Rebordelo, coa a esperanza de poder contemplalo fenómeno.

Pero o mar, unha vez máis, demostrou o imprevisible que pode ser.

Dunha noite para outra, o fenómeno desaparecera desas zonas.

Aínda así, nós non queriamos quedar coa dúbida. O meu amigo José levaba varias noites achegándose a comprobar se había sinais de mar de ardora na zona de Estorde, e aquela noite decidimos probar sorte alí.

Despois de falalo entre varios amigos, acabamos xuntándonos Carlos, Fernando —que viñera desde a zona de Ferrolterra—, o propio José —desde Cambados— e mais eu.

Todos co mesmo obxectivo: ver se o mar volvía acenderse nalgún punto da costa.

Dirixímonos a a praia de Estorde, e alí, tras un anaco observando o mar, puidemos comprobar que efectivamente sí había mar de ardora.

No era uno de los episodios más intensos del verano, pero sí lo suficiente como para apreciarlo con claridad en algunas zonas de la playa. Se trataba nuevamente de bioluminiscencia asociada a Alexandrium tamarense, cunha luz homoxénea que respondía ao movemento da auga.

Pasamos varias horas alí, camiñando pola praia, observando as ondas e documentando o fenómeno.

E, como xa se convertera en costume aquel verán, tamén acabamos meténdonos na auga para bañarnos no mar de ardoraa pesar de que aquela noite a auga estaba especialmente fría.

Non era a noite máis espectacular do verán, pero si unha desas noites que resumen ben o que significa seguir este fenómeno: percorrer quilómetros de costa, probar sorte en distintos lugares e gozar de cada momento no que o mar decide mostrarse.

Ao día seguinte volvín a Estorde, pero esta vez solo.

Era unha sensación estraña. Durante anos case sempre vivira estas experiencias acompañado, compartindo cada descubrimento con amigos. Aquela noite, porén, non coincidía con ninguén dos que normalmente saíamos buscar o mar de ardora.

Antes de saír falei con algunhas persoas do grupo que crearamos días antes, e varias dixéronme que tamén intentarían achegarse á praia. Grazas a iso, ao chegar a Estorde, puiden coñecer por primeira vez en persoa a algunhas das persoas da comunidade, atopándonos no medio da escuridade da praia mentres observabamos o mar.

Aquilo tiña algo especial.

Era a primeira vez que aquela comunidade que acababa de nacer apenas uns días antes comezaba a materializarse tamén na area das praiascompartindo o fenómeno en directo.

Pero aquela noite tamén tiña algo diferente para min.

Ao ir só, non tiña que adaptarme a horarios nin aos plans de ninguén. Puidese quedar todo o tempo que quixese, percorrer a praia ao meu ritmo e observar o mar con calma.

E iso foi exactamente o que fixen.

Durante horas camiñei de un lado a outro da praia de Estorde, observando como se comportaba o fenómeno en distintos puntos. Foi entón cando descubrín algo que me chamou especialmente a atención en a parte esquerda da praia.

Nesa zona formábanse correntes moi fortes, creando unha especie de chanzado no fondo mariño: pasabas de ter a auga á altura da cintura na beira, a atoparte de repente cunha zona onde a auga volvía cubrir apenas os nocellos.

As correntes alí eran impresionantes.

Nunca vira a auga moverse desa forma nese punto.

A concentración de Alexandrium tamarense era tan alta que incluso o simple movemento das correntes facía que a auga se iluminase suavemente por si soa, sen necesidade de que rompesen ondas.

O resultado era algo realmente fascinante: pequenas ondas e remuíños de luz movéndose en distintas direccións. En lugar de avanzar unicamente cara á beira, como adoita ocorrer coas ondas, a auga parecía debuxar patrones de luz cruzándose entre si sobre a superficie do mar.

A simple vista xa resultaba espectacular, pero en cámara aquel efecto apreciábase aínda mellor. O vídeo desa noite amosa perfectamente como as correntes da auga eran capaces de activar a bioluminiscencia constantemente, creando unha escena hipnótica difícil de explicar con palabras.

Pasei alí horas dentro da auga, observando aquel fenómeno tan particular.

Ata que, pouco a pouco, o frío comezou a impoñerse.

A adrenalina e a emoción do que estaba a vivir fixeran que durante moito tempo case non o notase, pero finalmente o corpo comezou a lembrarme que levaba demasiado tempo na auga.

Aquela noite rematou así, despois de horas de observación, explorando a praia en solitario e gozando dun deses momentos que só o mar de ardora pode regalar.

Ao día seguinte decidín volver a Estorde, pero esta vez fíxeno moi cedo.

A noite anterior fora moi especial, percorrendo a praia durante horas e observando como as correntes activaban a bioluminiscencia na auga. Porén, daquela vez a historia ía ser diferente.

Cando chegamos a praia, a sorpresa foi enorme.

A comunidade que crearamos apenas uns días antes xa medrara moito máis rápido do que imaxinaba. Aquela noite había moitísimas persoas do grupo repartidas pola praia, observando o fenómeno e compartindo a experiencia.

Todo se disparara.

Pero o verdadeiro motivo de volver a Estorde aquel día era outro.

Un dos membros do grupo avisárame de algo que, sinceramente, soaba case imposible: ía levar un cabalo para cabalgar sobre o mar de ardora.

En canto escoitei a idea souben que non podía perderme algo así.

Así que collemos o equipo e fomos directamente alí.

E o que ocorreu aquela noite foi algo difícil de esquecer.

O cabalo comezou a avanzar pola auga mentres cada movemento das súas patas activaba a bioluminiscencia, iluminando o mar ao seu redor con intensos destelos azuis.

A escena era surrealista.

Un cabalo cabalgando no medio da escuridade mentres o mar se acendía baixo os seus pasos.

Algo que, ata onde sabemos, nunca se documentara antes en ningún lugar do mundo.

Gravamos o momento e o vídeo non tardou en percorrer as redes sociais.

Seguindo a liña do resto do contido que publicáramos durante aquel verán, o vídeo volviuse completamente viral, chegando incluso a aparecer en distintos medios de comunicación.

A propia Televisión de Galicia chegou a definilo como un dos vídeos do verán.

(Aquí pódese ver o fragmento emitido na TVG.)

Despois daquel momento tan inesperado, a noite aínda gardaba algo máis.

Aproveitei que as condicións eran boas para realizar algunhas fotografías de a Vía Láctea sobre a praia de Estorde, combinando o ceo nocturno coas ondas azuis que rompían na beira.

Unha mestura que resumía perfectamente o que fora todo aquel verán:

o ceo, o mar… e un fenómeno natural que seguía sorprendendo noite tras noite.

Aquela noite en Estorde, co cabalo cabalgando sobre o mar de ardora, acabou converténdose nun dos momentos máis memorables de todo o verán de 2025.

Foi, dalgún xeito, o último gran capítulo para min dese verán.

O fenómeno seguiu aparecendo durante algúns días máis, pero eu xa non puiden continuar seguindoo de cerca. Por asuntos familiares tiven que desprazarme lonxe da Costa da Morte, perdéndome así as últimas noites de mar de ardora dese mes de agosto.

Un cambio brusco do tempo e unha gran marexada marcaron o final do mar de ardora aquel agosto..

O mar comezou a volverse máis inestable e, como xa ocorrera noutros anos recentes, o fenómeno apenas resistiu uns días máis antes de desaparecerUnha vez máis, o verán confirmaba unha tendencia que xa se repetía nos últimos anos: o mar de ardora podía ser espectacular durante un tempo… pero tamén podía desaparecer case dun día para outro.

Aínda así, daquela vez vivino dunha forma diferente.

Aínda que estaba a centos de kilómetros de distancia, non deixei de estar ao tanto de todo o que ocorría. A comunidade que crearamos apenas unhas semanas antes estaba máis activa que nunca.

Cada noite aparecían fotos, vídeos, avisos, conversacións e persoas axudándose unhas a outras para tentar ver o fenómeno.

A colaboración entre os membros do grupo era simplemente impresionante.

O que comezara como unha pequena idea para intentar responder ás mensaxes que recibía cada verán transformárase, case sen darme conta, en unha auténtica rede de persoas unidas polo mar de ardora.

E iso, quizais, foi unha das cousas máis fermosas que deixou aquel verán.

Porque máis alá das imaxes espectaculares, dos vídeos virais ou das noites inesquecibles na praia, o verán de 2025 demostrou algo que nunca sucedera antes con tanta forza:

Que o mar de ardora xa non era só algo que perseguíamos uns poucos.

Agora era unha experiencia compartida por toda unha comunidade.

Cando o verán rematou e o mar de ardora desapareceu tras aquel cambio brusco do tempo a finais de agosto, todo parecía indicar que a tempada chegara ao seu fin.

O outono xa estaba enriba e, como adoita ocorrer cada ano, as condicións do mar comezaban a cambiar. As noites facíanse máis frías, os temporais empezaban a aparecer con máis frecuencia e as probabilidades de volver ver o fenómeno diminuían considerablemente.

Pero aquel ano aínda nos gardaba sorpresas.

O 12 de octubre de 2025, aproveitando un período de relativa estabilidade no mar, decidimos volver probar sorte. Non había demasiadas expectativas. Naquelas alturas do ano, atopar mar de ardora xa é algo bastante pouco habitual.

Aínda así, achegámonos unha vez máis a praia de Rebordelo.

E contra todo prognóstico, alí estaba.

O mar de ardora regresara.

Porén, aquela noite o fenómeno tiña unha intensidade bastante baixa. A simple vista resultaba moi difícil percibilo con claridade., e en moitos momentos parecía incluso que o mar estaba completamente escuro.

Foi ao comezar a gravar coa cámara cando puidemos confirmalo.

Na pantalla aparecían claramente os destelos azuis activándose na auga, revelando que o fenómeno estaba presente aínda que os nosos ollos apenas puidesen detectalo na escuridade da praia.

Era un deses casos nos que a cámara permite descubrir o que o ollo humano apenas alcanza a percibir.

Non era un dos episodios máis intensos do ano, pero si o suficiente para lembrarnos algo que o mar de ardora repite unha e outra vez: segue sendo un fenómeno imprevisible.

Aquela noite de outubro foi unha pequena recompensa para quen seguimos mirándoo mesmo cando o verán xa pareceu rematar.

Porque cando todo parece indicar que a tempada rematou…

o mar aínda pode acenderse unha vez máis.

Cando xa estabamos completamente mentalizados de que a tempada rematara e de que o mar de ardora non volvería ata o verán seguinte, ocorreu algo inesperado.

A tarde do 20 de outubro de 2025, un dos membros do grupo, Roberto, compartiu na comunidade unha nova publicada en Faro de Vigo. Nel falábase dunha marea vermella moi evidente de noctilucas na zona de Bouzas, na ría de Vigo.

Aquela información espertou rapidamente a curiosidade de varios membros do grupo que vivían preto da zona.

Aquela mesma noite, algúns deles decidiron achegarse para comprobar se o fenómeno estaba realmente activo… e non tardaron en confirmalo.

O mar volvía a iluminarse.

Durante varios días, distintos membros da comunidade foron achegándose a diferentes puntos da ría de Vigo para gozar do fenómeno e compartir información co resto do grupo. Fotos, vídeos, avisos e experiencias comezaron a circular continuamente no chat.

Unha vez máis, a colaboración entre os membros da comunidade volveu ser impresionante

Durante algo máis dunha semana, o grupo estivo gozando daquel episodio de bioluminiscencia provocado por Noctiluca scintillans, axudándose uns a outros para atopar os mellores momentos e lugares para observalo.

Pola miña parte, puiden achegarme finalmente o 26 de ouctubro, acompañado do meu amigo José.

Aquela tarde-noite desprazámonos ata a zona de Cangas, onde puidemos comprobar como as noctilucas seguían presentes na auga. Non era un espectáculo de grandes ondas como os que vivíramos durante o verán, pero si un momento moi especial.

Pasamos horas xogando coas noctilucas na auga, vendo como cada movemento xeneraba destelos azuis na escuridade.

Foi unha forma distinta de gozar do fenómeno, máis tranquila, case como un pequeno epílogo despois de todo o que ocorrera durante aquel ano.

E alí, nunha noite de finais de outubro, rematou finalmente a historia do mar de ardora en 2025..

Un ano que fora, sen dúbida, un dos máis intensos, sorprendentes e emocionantes desde que comecei a documentar este fenómeno.

Un ano no que o mar volveu acenderse unha e outra vez…

e no que tamén naceu unha comunidade que hoxe segue medrando arredor desa mesma luz azul.

2026

Despois de anos percorrendo praias no medio da noite, observando o mar en silencio, agardando o momento en que a auga comezase a acenderse… chegou un momento no que todo aquilo necesitaba un lugar onde quedar reunido.

Durante moito tempo, o mar de ardora vivira principalmente en dous sitios: a memoria de quen o vira e as publicacións dispersas nas redes sociais. Fotografías, vídeos, historias e descubrimentos que aparecían dunha noite… e desaparecían pouco a pouco no fluxo infinito de internet.

Pero o fenómeno merecía algo máis.

Despois de anos documentándoo, de miles de quilómetros percorridos pola costa galega, de incontables noites sen durmir e dunha comunidade que nacera case sen buscala, fíxose evidente que todo aquilo necesitaba un espazo propio.

Un lugar onde quedase reunida a historia completa.

Así naceu esta web.

Non é só unha páxina para ver fotos ou vídeos do mar de ardora. É, sobre todo, un arquivo vivo de todo o aprendido durante estes anos: as experiencias, os descubrimentos, os momentos inesquecibles, as noites nas que o mar parecía completamente apagado… e aquelas outras nas que toda a costa se iluminaba de azul.

Aquí recóllese a historia dun fenómeno natural tan espectacular como imprevisible.

Pero tamén a historia de todas as persoas que, dun xeito ou doutro, formaron parte deste camiño: amigos, curiosos, fotógrafos, científicos, veciños da costa… e centos de persoas que hoxe forman parte dunha comunidade que segue medrando arredor do mar de ardora.

Esta web tamén nace con outro obxectivo.

Durante anos, moitas persoas descubriron o fenómeno a través de imaxes espectaculares que aparecen nas redes sociais, pero poucas veces tiveron a oportunidade de entender realmente que é o que están vendo.

Por iso este espazo tamén quere ser un lugar de divulgaciónun lugar onde comprender mellor que organismos producen esta bioluminiscencia, por que aparece en determinados momentos e por que cada episodio pode ser tan diferente ao anterior.

O mar de ardora é un dos fenómenos naturais máis fascinantes que se poden observar nas nosas costas.

E, porén, segue sendo relativamente descoñecido para moitas persoas.

Esta web nace para cambiar eso.

Para documentalo, para compartilo e para seguir construíndo unha historia que, en realidade, non remata nunca.

Porque cada verán, cando as condicións volven aliñarse e o mar comeza a acenderse de novo, todo volve empezar.

E esta vez, todo o que ocorra terá un lugar onde quedar gardado para sempre.

Continuará…